پیام عاشورا شهید پروری

از نـمونه هایی که نقل شد، همچون مادر وهب، مادر عمرو بن جناده، ام خلف و… برمی آید که زن مـسـلمان نمونه، نه تنها از شهادت جوان خویش در راه عقیده و دین خدا روی برنمی تابد، بلکه مـشـوقـی برای اینگونه مجاهدات و جانفشانی هاست و پسر را به جنگیدن و شهادت در راه امام حق، ترغیب می کند.تـربـیـت نـسلی شهادت طلب و جان نثار، پیام عاشورا به همه مادران است. در مورد حضرت زینب نیز که دو پسرش عون و محمد در کربلا به شهادت رسیدند، جلوه دیگری از شهیدپروری مادران متعهد را می بینیم. حضرت زینب، هم دختر شهید بود، هم خواهر شهید، هم مادر شهید، هم عمه شهید. صبر و مقاومت او در برابر این شهادتها بود که او را (قهرمان صبر) ساخت.در انـقـلاب اسـلامـی و دفـاع مـقـدس، مـادران و خـواهران شهدا، همچنین همسرانِ جوانِ شهیدان جبهه، بـرتـریـن الگـوهـای ایـمـان و صـبـوری و افـتـخـار بـه شـهـادت را از عـاشـورای حـسـیـنـی و اهـل بـیـت (ع) آن حـضـرت گرفتند. امام امت درباره بانوان رشید و دلاور ایران اسلامی فرموده است:(زنان در عصر ما ثابت کردند که در مجاهده، همدوش مردان بلکه مقدم بر آنانند.)(شما خواهران عزیز و شجاع، دوشادوش مردان پیروزی را برای اسلام بیمه کردید.)(بانوان عزیز ما اسباب این شدند که مردان هم جرات و شجاعت پیدا کنند.)(مـن هـر وقـت بـانوان محترم را می بینم که با عزم و اراده قاطع، در راه هدف حاضر به همه طور زحـمـت، بـلکـه شـهـادت هـسـتـنـد، مـطـمـئن مـی شـوم کـه ایـن راه بـه پـیـروزی مـنـتـهـی مـی شود.) [۶۰۳] .مروری به اظهارات مادران شهدا که درباره قربانیان خودشان به آستان اسلام و انقلاب داشته و دارنـد، نـشـان دهـنـده عـمـقِ تاثیرپذیری آنان از حرکتهای الگویی زنان حاضر در نهضت کربلاست.میراث داری، نگهبانی از خط و خون شهدا ـ حتی با حجاب خویش ـ تبیین اهداف و آرمانهای شهیدان، صبر بر شهادت و بلا در راه خدا، همه و همه درسهایی است که بانوان ما از کربلا آموخته اند.پـیـام عـاشـورا بـه بـانـوان، دعـوت آنـان بـه شـنـاخـت و انجام رسالتِ سیاسی خویش است، و پشتیبانی از مبارزه شهیدان، تلاش اجتماعی همراه با عفاف و پاکدامنی، شهیدپروری و تربیت نسلی شهادت طلب، تبلیغ و تبیین مرام و اهداف شهیدان، صبر بر شهادت عزیزان.همچنان که تاکنون چنین بوده است، تا آخر نیز همین درسها و پیامها جاودانه خواهد ماند.
پاورقی
[۱] پیام به سمینار سراسری سپاه، تیر ماه ۶۲٫
[۲] سـخـنـرانـی در جـمـع فـرمـانـدهـان وبـسـیـجـیـان لشـکـر ۲۷ مـحـمـد رسول الله (ص) (عاشورای ۱۳۷۲ ش).
[۳] همان.
[۴] همان.
[۵] صحیفه نور، ج ۱۲، ص ۱۸۱٫
[۶] همان، ج ۷، ص ۲۳۰٫
[۷] موسوعه کلمات الامام الحسین، ص ۳۲۱٫
[۸] مقتل الحسین، خوارزمی، ج ۱، ص ۲۲۸٫
[۹] بحار الانوار، ج ۴۴، ص ۳۶۷٫ [
[۱۰] همان، ج ۴۵، ص ۱۷، مناقب، ج ۴، ص ۱۰۱٫
[۱۱] موسوعه کلمات الامام الحسین، ص ۳۷۷٫
[۱۲] همان، ص ۳۷۸٫
[۱۳] اللهم اَنت ثقتی فی کل کَرْبٍ… (بحارالانوار، ج ۴۵، ص ۴).
[۱۴] تهذیب الاحکام، شیخ طوسی، ج ۶، ص ۶۲٫
[۱۵] … وَ اعـْلَمـی انَ اَهْلَ الاَْرْضَ یَمُوتُونَ وَ اَنَ اَهْلَ السَماءَ لایَبْقُونَ وَ اَنَ کُلَ شَیْیءٍ هالِکٌ اِلا وَجـْهُ اللهِ الذیـنَ خـَلَقَ الاَرْضَ بـِقـُدْرَتـِه وَ یَبْعَثُ الْخَلْقَ فیعودون…، (موسوعه کلمات الامام الحسین ۷، ۴۰۴ ـ ۴۰۵٫).
[۱۶] وَ اعْلَمُوا انَ الدُنْیا حُلْوُها وَ مُرُها حُلُمٌ وَ الاِنْتِباهُ فی الاخِرَهِ وَالْفائِزُ مَنْ فازَ فیها وَ الشَقِیُ مَنْ شَقِیَ فیها (همان، ص ۳۹۸).
[۱۷] فَاِنْ تَکُنِ الدُنْیا تُعَدَ نَفیسَهً فَدارُ ثَوابِ اللهِ اعْلی وَ اَنْبَلُ وَ اِنْ تَکُنِ الابْدانِ لِلْمَوْتِ اُنْشا تْفَقَتْلُ امْرِءٍ بِالسَیْفِ فِی اللهِ افْضَلُ (بحارالانوار، ج ۴۴، ص ۳۷۴).
[۱۸] لهوف، ص ۴۵٫
[۱۹] موسوعه کلمات الامام الحسین ص ۴۶۳٫
[۲۰] اِصْبِرْ قَلیلاً حَتی تَلْقی جَدَکَ رَسُولَ اللهِ… (معالی السبطین، ج ۱ ص ۴۵۵).
[۲۱] بحارالانوار، ج ۴۵،ص ۴۱(به زودی با شعله های برافروخته آتش ملاقات خواهند کرد).
[۲۲] مناقب، ابن شهر آشوب، ج ۴، ص ۱۰۱٫
[۲۳] همان.
[۲۴] همان.
[۲۵] همان، ص ۱۰۲ (فَمَنْ بَغانا حایِدٌ عَنِ الرَشَد وَ کافِرُ بِدینِ جَبارٍ صَمَدٍ).
[۲۶] مناقب، ابن شهرآشوب، ج ۴، ص ۱۰۲٫
[۲۷] همان، ص ۸۹، بحارالانوار،ج ۴۴، ص ۳۲۹٫
[۲۸] حیاه الامام الحسین بن علی، ج ۳، ص ۱۸۸٫
[۲۹] توبه، آیه ۵۴٫
[۳۰] موسوعه کلمات الامام الحسین، ص ۳۰۶٫
[۳۱] مقتل الحسین، مقرم، ص ۴۱۰٫
[۳۲] همان، ص ۴۳۹٫
[۳۳] همان، ص ۴۴۴، به نقل از تاریخ ابن عساکر، صواعق محرقه و…
[۳۴] مقتل الحسین، مقرم، ص ۴۴۴، به نقل از تاریخ ابن عساکر، صواعق محرقه و….
[۳۵] مفاتیح الجنان، زیارت عاشورا، ص ۴۵۸٫
[۳۶] ارشاد، شیخ مفید، ج ۲، ص ۳۵، (چاپ کنگره شیخ مفید).
[۳۷] علل الشرایع، صدوق، ج ۱، ص ۹٫
[۳۸] تهذیب الاحکام، شیخ طوسی، ج ۶، ص ۵۹٫
[۳۹] تهذیب الاحکام، شیخ طوسی، ج ۶، ص ۶۹٫
[۴۰] … نـحـن اهـلُ بـیـت مـحـمـَدٍ واولی بـولایـه هـذا الامـر عـلیـکـم مـن هـولاءِ الْمُدَعینَ ما لیسَ لهم والسـائریـنَ فـیـکـم بـالجـور والعـدوان (بـحـارالانـوار، ج ۴۴، ص ۳۷۷، مقتل خوارزمی، ج ۱، ص ۲۳۲).
[۴۱] بحارالانوار، ج ۴۴، ص ۳۸۱٫
[۴۲] موسوعه کلمات الامام الحسین، ص ۲۸۳٫
[۴۳] همان، ص ۲۶۱٫
[۴۴] الغدیر، ج ۱۰، ص ۱۶۰٫
[۴۵] مـوسـوعـه کـلمـات الامـام الحـسـیـن، ص ۲۵۸، بـه نقل از دعائم الاسلام.
[۴۶] الغدیر، ج ۱۰، ص ۲۵٫
[۴۷] موسوعه کلمات الامام الحسین، ص ۲۶۵٫
[۴۸] وَ جَعَلْناهُمْ اَئِمَهً یَدْعُونَ اِلَی النارِ (قصص، آیه ۴۱).
[۴۹] بحارالانوار، ج ۴۴، ص ۳۸۰٫
[۵۰] مقتل الحسین، خوارزمی، ج ۱، ص ۱۸۲٫
[۵۱] تهذیب الاحکام، شیخ طوسی، ج ۶، ص ۵۹٫
[۵۲] اعیان الشیعه، ج ۱، ص ۵۸۸٫
[۵۳] اصول کافی، ج ۱، ص ۵۴٫
[۵۴] همان.
[۵۵] حیاه الامام الحسین بن علی، ج ۲، ص ۳۲۲٫
[۵۶] صحیفه نور، ج ۲۱، ص ۴۱٫
[۵۷] نهج البلاغه، صبحی صالحی، حکمت ۴۵۶٫
[۵۸] مناقب، ابن شهر آشوب، ج ۴، ص ۶۸٫
[۵۹] موسوعه کلمات الامام الحسین، ص ۴۲۱٫
[۶۰] لهوف، سید بن طاووس، ص ۵۷٫
[۶۱] کشف الغمه، اربلی، ج ۲، ص ۳۲٫
[۶۲] بحار الانوار، ج ۴۴، ص ۵۱٫
[۶۳] بحار الانوار، ج ۴۴، ص ۳۵۲٫
[۶۴] همان.
[۶۵] وقعه الطف، ص ۲۳۴٫
[۶۶] ارشاد، شیخ مفید (چاپ کنگره جهانی شیخ مفید) ج ۲، ص ۱۰۰٫
[۶۷] بحارالانوار، ج ۴۵، ص ۱۴، وقعه الطف،ص ۲۱۵٫
[۶۸] حشر (۵۹)، آیه ۹٫
[۶۹] بحارالانوار، ج ۴۴، ص ۳۶۶، حیاه الامام الحسین بن علی، ج ۳، ص ۴۸٫
[۷۰] والله لو لم اکـن الا واحـداً لیس لی ناصر لم ادفعه الیه حتی اموت دونه (وقعه الطف، ص ۱۱۹) مقتل خوارزمی، ج ۱، ص ۲۰۵٫
[۷۱] مقتل خوارزمی ج ۱، ص ۲۱۱٫
[۷۲] همان.

[۷۳] وقعه الطف، ص ۱۹۸٫
[۷۴] والله لا نـفـارقـک و لکـن انـفـسـنا لک الفداء، نفیک بنحورنا وجباهنا وایدینا… (همان، ص ۱۹۹).
[۷۵] لایُقتلُ حتی اُقْتَلَ دونَه (مقتل الحسین، مقرم، ص ۳۸۷).
[۷۶] مقتل الحسین، مقرم، ص ۳۳۶٫
[۷۷] همان، ص ۳۰۴٫
[۷۸] مقتل الحسین، مقرم، ص ۲۹۰٫
[۷۹] همان، ص ۳۱۳٫
[۸۰] حیاه الامام الحسین بن علی، ج ۳، ص ۲۳۹٫
[۸۱] بحارالانوار، ج ۴۴، ص ۳۳۰٫
[۸۲] المقضیُ هو کائن (موسوعه کلمات الامام الحین، ص ۳۴۲).
[۸۳] موسوعه کلمات الامام الحسین، ص ۳۶۱٫
[۸۴] ارشاد، شیخ مفید، ج ۲، ص ۹۶٫
[۸۵] اعراف، آیه ۱۹۶٫
[۸۶] بحارالانوار، ج ۴۵، ص ۹٫
[۸۷] موسوعه کلمات الامام الحسین، ص ۳۷۸٫
[۸۸] مقتل الحسین، مقرم، ص ۳۵۷٫
[۸۹] صحیفه نور، ج ۲۰، ص ۱۱٫
[۹۰] همان، ج ۲۲، ص ۱۹۷٫
[۹۱] نهج البلاغه، خطبه ۱۶٫
[۹۲] موسوعه کلمات الامام الحسین، ص ۴۴۲٫
[۹۳] اعیان الشیعه، ج ۱، ص ۶۰۱٫
[۹۴] موسوعه کلمات الامام الحسین، ص ۴۴۷٫
[۹۵] همان، ص ۳۸۶٫
[۹۶] معالی السبطین، ج ۲، ص ۴۰۲٫
[۹۷] بحارالانوار، ج ۴۵، ص ۴۱٫
[۹۸] ارشاد، ج ۲، ص ۹۶، (چاپ آل البیت).
[۹۹] وقعه الطف، ص ۱۱۴٫ [
[۱۰۰] همان، ص ۲۰۰٫
[۱۰۱] ارشـاد، شـیـخ مـفـیـد، ج ۲، ص ۳۹ (چـاپ آل البیت).
[۱۰۲] کلمات قصار، موسسه تنظیم ونشر آثار امام خمینی، ص ۶۶٫
[۱۰۳] کلمات قصار، موسسه تنظیم ونشر آثار امام خمینی، ص ۷۵٫
[۱۰۴] مجمع البحرین، واژه (شجع).
[۱۰۵] احقاق الحق، ج ۱۱، ص ۶۰۱٫
[۱۰۶] بحارالانوار، ج ۴۵، ص ۶٫
[۱۰۷] مقتل خوارزمی، ج ۲، ص ۶۹٫
[۱۰۸] وقعه الطف، ص ۲۲۴٫
[۱۰۹] عنصر شجاعت، ج ۱، ص ۲۰٫
[۱۱۰] ارشاد، شیخ مفید، (چاپ کنگره شیخ مفید، ج ۲، ص ۱۱۱).
[۱۱۱] زیارت امام حسین (ع) در نیمه رجب، (مفاتیح الجنان، ص ۴۴۱و۴۴۶).
[۱۱۲] صحیفه نور، ج ۳، ص ۲۲۵٫
[۱۱۳] ینابیع الموده، ص ۴۰۶٫
[۱۱۴] نفس المهموم، ص ۱۳۵٫
[۱۱۵] لهوف، ص ۸۱٫
[۱۱۶] بحارالانوار ج ۴۵، ص ۸۹٫
[۱۱۷] مناقب، ابن شهر آشوب، ج ۴، ص ۱۰۱٫
[۱۱۸] غرر الحکم.
[۱۱۹] بحارالانوار، ج ۴۴، ص ۳۶۷٫
[۱۲۰] موسوعه کلمات الامام الحسین، ص ۴۰۰٫
[۱۲۱] بحارالانوار، ج ۴۵، ص ۴۵٫
[۱۲۲] موسوعه کلمات الامام الحسین، ص ۴۵٫
[۱۲۳] همان، ص ۴۶۵٫
[۱۲۴] همان، ص ۴۹۰٫
[۱۲۵] مقتل الحسین، مقرم، ص ۳۵۷٫
[۱۲۶] یـُهـوِنَ عـَلیَ المُصابَ بهما انهما اُصیبا مع اخی وابن عمی مواسین له، صابرینَ معه (وقعه الطف، ص ۲۷۴).
[۱۲۷] مفاتیح الجنان، زیارت اربعین، ص ۴۶۸٫
[۱۲۸] همان، زیارت حضرت عباس (ع)، ص ۴۳۵٫
[۱۲۹] همان، ص ۴۳۶٫
[۱۳۰] صحیفه نور، ج ۲، ص ۵۹٫
[۱۳۱] ولله العزه و لرسوله وللمومنین (منافقون، آیه ۸).
[۱۳۲] میزان الحکمه، ج ۶، ص ۲۸۸٫
[۱۳۳] تحریر الوسیله، امام خمینی، ج ۱، ص ۱۰۴ (چاپ دارالعلم).
[۱۳۴] مقتل خوارزمی، ۱۸۴٫
[۱۳۵] ارشاد، شیخ مفید، ج ۲، ص ۹۸ (چاپ انتشارات اسلامی).
[۱۳۶] موسوعه کلمات الامام الحسین، ص ۴۳۲٫
[۱۳۷] الا و ان الدعی بن الدعی…(هما، ص ۴۲۳).
[۱۳۸] مناقب، ابن شهر آشوب، ج ۴، ص ۶۸٫
[۱۳۹] همان.
[۱۴۰] بحارالانوار، ج ۴۵، ۲۳۸٫
[۱۴۱] اعیان الشیعه، ج ۱، ص ۵۸۱٫
[۱۴۲] بحارالانوار، ج ۴۴، ص ۳۹۱، اعیان الشیعه، ج ۱، ص ۶۰۰٫
[۱۴۳] وقعه الطف، ص ۲۴۳٫
[۱۴۴] حیاه الامام الحسین بن علی، ج ۳، ص ۳۸۰٫
[۱۴۵] موسوعه کلمات الامام الحسین، ص ۴۰۶٫
[۱۴۶] وقعه الطف، ص ۲۰۶٫
[۱۴۷] تاریخ طبری، ج ۴، ص ۳۵۰٫
[۱۴۸] ارشاد، شیخ مفید، ج ۲، ص ۱۱۳٫
[۱۴۹] الملهوف علی قتلی الطفوف، ص ۱۴۲٫
[۱۵۰] همان، ص ۱۵۱٫
[۱۵۱] همان، ص ۱۸۱٫
[۱۵۲] همان، ص ۱۴۲٫
[۱۵۳] همان، ص ۲۱۸٫
[۱۵۴] توبه، آیه ۵۲٫
[۱۵۵] وقعه الطف، ص ۱۰۷٫
[۱۵۶] تاریخ طبری، ج ۴، ص ۲۷۱٫
[۱۵۷] همان، ص ۲۸۸٫
[۱۵۸] تاریخ طبری، ج ۴، ص ۲۹۰٫
[۱۵۹] همان، ص ۲۹۲٫
[۱۶۰] اعیان الشیعه، ج ۱، ص ۵۹۷٫
[۱۶۱] صحیفه نور، ج ۱۳، ص ۶۵٫
[۱۶۲] تاریخ طبری، ج ۴، ص ۳۰۳٫
[۱۶۳] تاریخ طبری، ج ۴، ص ۳۱۸٫
[۱۶۴] صحیفه نور، ج ۴، ص ۱۶٫
[۱۶۵] همان، ج ۸، ص ۱۲٫
[۱۶۶] همان، ج ۲، ص ۲۰۸٫
[۱۶۷] همان، ج ۱۵، ص ۵۵٫
[۱۶۸] صحیفه نور، ج ۶، ص ۳۶٫
[۱۶۹] همان، ج ۷، ص ۳۱٫
[۱۷۰] کلمات قصار (موسسه تنظیم ونشر آثار امام خمینی)، ص ۵۰٫
[۱۷۱] صحیفه نور، ج ۲۰، ص ۲۴۱٫
[۱۷۲] مجمع البحرین، واژه (غیر).
[۱۷۳] من لایحضره الفقیه، ج ۳، ص ۴۴۴٫
[۱۷۴] نهج البلاغه، صبحی صالح، حکمت ۴۷٫
[۱۷۵] میزان الحکمه، ج ۷، ص ۳۵۷٫
[۱۷۶] بحارالانوار، ج ۴۵، ص ۴۹٫
[۱۷۷] بحارالانوار، ج ۴۵، ص ۵۱٫
[۱۷۸] هـمـان. در وقـعـه الطـف، ص ۲۵۲، با عبارتی دیگر بیان شده است.(اِمنَعوُا رَحْلی واهْلی مِن طُغاتِکُمْ وجُهالِکُمْ).
[۱۷۹] حیاه الامام الحسین، ج ۳، ص ۳۷۸٫
[۱۸۰] لغت نامه، دهخدا، واژه فتوت.
[۱۸۱] (فتوت نامه)، از ملاحسین واعظ کاشفی به آداب و رسوم جوانمردان پرداخته است.
[۱۸۲] مـیـزان الحـکـمـه، ج ۷، ص ۳۹۸٫
[۱۸۳] نـظـام الفـتـوه احتمال عثرات الاخوان و حسن تعهد الجیران (غررالحکم).
[۱۸۴] ثـم انـی قـد سـئِمـْتُ الحـیـوه بـعـد قـتـل الاحـبـه وقتل هولاء الفتیه من آل محمد (موسوعه کلمات الامام الحسین، ص ۴۸۲).
[۱۸۵] مناقب، ابن شهر آشوب، ج ۴، ص ۶۱٫ (آیه ۱۳ کهف).
[۱۸۶] مقتل الحسین، مقرم، ص ۱۷۵٫
[۱۸۷] وقعه الطف، ص ۱۱۹٫
[۱۸۸] ارشاد، مفید، ج ۲، ص ۸۲٫ (چاپ کنگره شیخ مفید).
[۱۸۹] حیاه الامام الحسین، ج ۳، ص ۷۴٫
[۱۹۰] اعیان الشیعه، ج ۱، ص ۶۰۳٫
[۱۹۱] موسوعه کلمات الامام الحسین، ص ۴۷۲٫
[۱۹۲] فـقـد قـاتـل کـریـمـا و قـتـل مـظـلومـاً (مـفـاتـیـح الجـنـان،اعمال حرم مطهر امام الحسین، عمل چهارم).
[۱۹۳] وقعه الطف، ص ۱۹۰٫
[۱۹۴] بـا اسـتـفـاده از لغـتـنـامـه دهخدا، به نقل از: ناظم الاطبا، منتهی الارب، التعریفات جرجانی.
[۱۹۵] سفینه البحار، ج ۱ ص ۲۳٫
[۱۹۶] بحارالانوار، ج ۷۱ (بیروت)، ص ۳۹۱٫
[۱۹۷] همان.
[۱۹۸] بحارالانوار، ج ۷۱، ص ۳۹۵، حدیث ۲۲٫
[۱۹۹] همان، ص ۳۹۶، حدیث ۲۳٫
[۲۰۰] همان، ص ۳۹۸، حدیث ۳۰٫
[۲۰۱] سامضی وما بالموت عار علی الفتی… (بحارالانوار، ج ۴۵، ص ۲۳۸).
[۲۰۲] موسوعه کلمات الامام الحسین، ص ۳۹۹٫
[۲۰۳] همان، ص ۴۳۸٫
[۲۰۴] موسوعه کلمات الامام الحسین، ص ۴۴۰٫
[۲۰۵] وقعه الطف، ص ۱۱۹٫
[۲۰۶] همان، ص ۱۳۵٫
[۲۰۷] همان، ص ۱۹۱٫
[۲۰۸] مـوسـوعـه کـلمـات الامـام الحـسـیـن، ص ۴۰۹،بـه نقل از معالی السبطین.
[۲۰۹] بحارالانوار، ج ۴۵، ص ۲۹٫
[۲۱۰] وقعه الطف، ص ۱۹۵٫
[۲۱۱] همان، ص ۲۳۷٫
[۲۱۲] بحارالانوار، ج ۴۵، ص ۵۳
[۲۱۳] وقعه الطف، ص ۲۷۴٫
[۲۱۴] همان، ص ۲۶۳٫
[۲۱۵] مفاتیح الجنان، زیارت حضرت عباس (ع)، ص ۴۳۶٫
[۲۱۶] همان، زیارت امام حسین در عید فطر قربان، ص ۴۴۸٫
[۲۱۷] اسراء، آیه ۳۴٫
[۲۱۸] میزان الحکمه، ج ۱۰ ص ۶۰۲٫
[۲۱۹] همان، ص ۶۰۳٫
[۲۲۰] موسوعه کلمات الامام الحسین، ص ۲۷۸٫
[۲۲۱] هـمـان، ص ۳۶۱ بـه نـقـل از تـاریـخ طـبـری و کامل ابن اثیر.
[۲۲۲] بـحـارالانـوار، ج ۴۵ ص ۸، مـنـاقـب ابـن شـهـرآشوب، ج ۴ص ۱۱۰ و منابع بسیار دیگر.
[۲۲۳] موسوعه کلمات الامام الحسین، ص ۳۹۵٫
[۲۲۴] احزاب، آیه ۲۳٫
[۲۲۵] مقتل خوارزمی، ج ۲ ص ۱۵، لهوف، ص ۴۶٫
[۲۲۶] اعیان الشیعه، ج ۱ ص ۶۰۵٫
[۲۲۷] مفاتیح الجنان، زیارت اربعین، ص ۴۶۸٫
[۲۲۸] مفاتیح الجنان، زیارت مطلقه امام حسین، ص ۴۲۳٫
[۲۲۹] همان، زیارت مسلم بن عقیل، ص ۴۰۲٫
[۲۳۰] همان، زیارت حضرت عباس، ص ۴۳۴٫
[۲۳۱] وقعه الطف، ص ۱۹۹٫
[۲۳۲] تحف العقول، ص ۲۴۵٫
[۲۳۳] انتساب این جمله به امام حسین (ع) ماخذی ندارد. به گفته برخی، این جمله مصرعی از شعرِ (احمد شوقی) است: قِف دونَ رَایَکَ فی الحیاه مجاهدا ان الحیاه عقیده وجهاد در ایـن زمـیـنـه ر.ک: مـقـاله (پـژوهـشـی دربـاره شـعـار مـعـروف (ان الحیاه عقیده و جهاد) در (چشمه خورشید)، دفتر اول، ص ۵۱ (مجموعه مقالات کنگره امام خمینی (ره) و فرهنگ عاشورا).
[۲۳۴] دهر، آیه ۲، (انا هدیناه السبیلَ اما شاکرا و اما کفورا).
[۲۳۵] موسوعه کلمات الامام الحسین، ص ۴۸۲٫
[۲۳۶] وقعه الطف، ص ۱۶۶٫

[۲۳۷] همان، ص ۱۵۵٫
[۲۳۸] وقعه الطف، ص ۱۹۰٫
[۲۳۹] همان، ص ۱۹۴٫
[۲۴۰] بحارالانوار، ج ۴۵، ص ۱۱٫
[۲۴۱] ءَاَتْرُکُ مُلکَ الریِ وَ الرِیُ مُنْیَتی اَوْ اَصْبَحُ ماثوما بِقَتْلِ حسینٍ… (الخصائص الحسینیه، ص ۷۱٫).
[۲۴۲] بحارالانوار، ج ۴۴، ص ۳۹۳٫
[۲۴۳] عنصر شجاعت، ج ۱، ص ۲۶۰٫
[۲۴۴] صحیفه نور، ج ۱۵، ص ۵۵٫
[۲۴۵] عنکبوت، آیه ۱ و۲٫
[۲۴۶] صحیفه نور، ج ۲۱، ص ۲۵٫
[۲۴۷] نهج البلاغه، صبحی صالح، خطبه ۵۱٫
[۲۴۸] مناقب، ابن شهرآشوب، ج ۴، ص ۶۸٫
[۲۴۹] اعیان الشیعه، ج ۱، ص ۵۸۱٫
[۲۵۰] بحارالانوار، ج ۷۱، ص ۳۳۹٫
[۲۵۱] وقعه الطف، ص ۱۶۹٫
[۲۵۲] ارشاد، شیخ مفید، ج ۲، ص ۳۹٫
[۲۵۳] موسوعه کلمات الامام الحسین، ص ۳۶۹٫
[۲۵۴] حیاه الامام الحسین، ج ۳، ص ۲۷۴٫
[۲۵۵] مفاتیح الجنان، زیارت اربعین، ص ۴۶۸٫
[۲۵۶] نساء، آیه ۷۵٫
[۲۵۷] امالی، شیخ طوسی، ص ۶۶٫
[۲۵۸] مضمون آیه ۵۲ سوره توبه.
[۲۵۹] مناقب ابن شهر آشوب، ج ۴، ص ۷۶٫
[۲۶۰] آل عمران، آیه ۱۶۹٫
[۲۶۱] صحیفه نور، ج ۱۰، ص ۱۱۰٫
[۲۶۲] همان، ج ۲۰، ص ۵۹٫
[۲۶۳] مقتل الحسین، مقرم، ص ۳۹۹٫
[۲۶۴] همان، ص ۴۶۴٫
[۲۶۵] بحارالانوار، ج ۴۴، ص ۳۸۷٫
[۲۶۶] احزاب، آیه ۲۳٫
[۲۶۷] کامل، ابن اثیر، ج ۲، ص ۵۶۳٫
[۲۶۸] همان.
[۲۶۹] بحارالانوار، ج ۴۴، ص ۳۶۶٫
[۲۷۰] بحارالانوار، ج ۴۴، ص ۳۷۴٫
[۲۷۱] موسوعه کلمات الامام الحسین، ص ۳۵۸٫
[۲۷۲] اعیان الشیعه، ج ۱، ص ۵۸۱٫
[۲۷۳] مناقب، ابن شهر آشوب، ج ۴، ص ۶۸٫
[۲۷۴] موسوعه کلمات الامام الحسین، ص ۴۰۲٫
[۲۷۵] همان، ص ۴۰۷٫
[۲۷۶] همان، ص ۴۰۹٫
[۲۷۷] معالی السبطین، ج ۲، ص ۱۸٫
[۲۷۸] مناقب، ج ۴، ص ۶۸٫
[۲۷۹] معانی الاخبار، ص ۲۸۸٫
[۲۸۰] بحارالانوار، ج ۴۵، ص ۱۲٫
[۲۸۱] التهذیب، ج ۶، ص ۶۵٫
[۲۸۲] صحیفه نور، ج ۱۴، ص ۲۶۶٫
[۲۸۳] همان، ج ۲۰، ص ۱۱۳٫
[۲۸۴] همان، ج ۱۵، ص ۱۵۴٫
[۲۸۵] همان، ج ۲۱، ص ۱۹۸٫
[۲۸۶] موسوعه کلمات الامام الحسین، ص ۳۹۸٫
[۲۸۷] نفس المهموم، ص ۱۳۵٫
[۲۸۸] بحارالانوار، ج ۴۵، ص ۸۷٫
[۲۸۹] گنجینه الاسرار، عمان سامانی، ص ۶۲ (چاپ دوم، نشاط اصفهانی، ۱۳۷۲).
[۲۹۰] صحیفه نور، ج ۲۱، ص ۲۰۳٫
[۲۹۱] همان، ج ۲۰، ص ۵۹٫
[۲۹۲] صحیفه نور، ج ۱۸، ص ۲۳۰٫
[۲۹۳] تحف العقول، ص ۲۴۵٫
[۲۹۴] در بحارالانوار، ج ۶۷، ص ۱۹۶ (باب شدت ابتلای مومن و علت آن و فضیلت بلاء) دیده شود.
[۲۹۵] سفینه البحار، ج ۱(چاپ جدید)، ص ۳۹۲٫
[۲۹۶] همان، ص ۳۹۵، به نقل از امالی شیخ طوسی.
[۲۹۷] بحارالانوار، ج ۴۹، ص ۵۱٫
[۲۹۸] مقتل الحسین، مقرم، ص ۳۵۷٫
[۲۹۹] موسوعه کلمات الامام الحسین، ص ۴۹۱٫
[۳۰۰] احزاب، آیه ۴۱؛ جمعه، آیه ۱۰٫
[۳۰۱] موسوعه کلمات الامام الحسین، ص ۳۹۵٫
[۳۰۲] همان، ص ۴۱۴٫
[۳۰۳] همان، ص ۴۸۵٫
[۳۰۴] موسوعه کلمات الامام الحسین، ص ۴۷۷٫
[۳۰۵] همان، ص ۵۱۹ ـ ۵۱۰٫
[۳۰۶] وقعه الطف، ص ۱۳۹٫
[۳۰۷] الی الله المعاد، اللهم الی رحمتک و رضوانک (وقعه الطف، ص ۱۴۲).
[۳۰۸] وبشر الصابرین الذین اذا اصابتهم مصیبه قالوا انا لله وانا الیه راجعون (بقره / آیه ۱۵۵).
[۳۰۹] ارشاد، شیخ مفید، ص ۷۴٫
[۳۱۰] موسوعه کلمات الامام الحسین، ص ۴۱۶٫
[۳۱۱] اِستحوذ علیهمُ الشیطانُ فانساهُم ذکَر اللهِ اولئکَ حِزبُ الشیطان (مجادله، آیه ۱۹).
[۳۱۲] توبه، آیه ۱۱۱٫
[۳۱۳] مفاتیح الجنان، ص ۴۶۸٫
[۳۱۴] همان، ص ۴۰۲ و۴۰۳٫
[۳۱۵] حیاه الا مام الحسین، ج ۲، ص ۳۰۱٫
[۳۱۶] صحیفه نور، ج ۴، ص ۱۰۰٫
[۳۱۷] همان، ج ۱۰، ص ۳۰٫
[۳۱۸] همان، ج ۱۵، ص ۱۱۴٫
[۳۱۹] همان، ج ۱۳، ص ۶۵٫
[۳۲۰] همان، ج ۲۰، ص ۱۱۳٫
[۳۲۱] همان، ج ۴، ص ۲۷۹٫
[۳۲۲] مـقـتـل الحـسـیـن، خـوارزمـی، ج ۱، ص ۲۳۹ (در بـحـارالانـوار، بجای (انفسهم) کلمه (المخلوق) است. (ج ۴۴، ص ۳۸۳).
[۳۲۳] بحارالانوار، ج ۴۵، ص ۱۳۷٫
[۳۲۴] موسوعه کلمات الامام الحسین، ص ۳۳۶٫
[۳۲۵] موسوعه کلمات الامام الحسین، ص ۳۲۸٫
[۳۲۶] همان، ص ۲۸۷٫
[۳۲۷] وقعه الطف، ص ۱۳۹٫
[۳۲۸] اِنـی لارْجـوُ اَنْ یـکونَ خیرا ما ارادَ اللهُ بنا، قُتِلْنا امْ ظَفرنا(اعیان الشیعه، ج ۱، ص ۵۹۷).
[۳۲۹] مفاتیح الجنان، زیارت حضرت مسلم، ص ۴۰۲٫
[۳۳۰] همان، ص ۴۰۳٫
[۳۳۱] مفاتیح الجنان، زیارت مطلقه امام حسین (ع)، ص ۴۲۶ (زیارت ششم).
[۳۳۲] بحارالانوار، ج ۴۵، ص ۱۱۶٫
[۳۳۳] صحیفه نور، ج ۱۹، ص ۱۴۲٫
[۳۳۴] همان، ص ۲۷۶٫
[۳۳۵] غرر الحکم.
[۳۳۶] موسوعه کلمات الامام الحسین، ص ۳۶۴٫
[۳۳۷] بحارالانوار، ج ۱۱، ص ۱۵۰٫
[۳۳۸] مـوسـوعه کلمات الامام الحسین، ص ۴۴۰٫ برخی این اشعار را به امام سجاد(ع) نسبت داده اند.
[۳۳۹] همان.
[۳۴۰] مفاتیح الجنان، زیارت اربعین، ص ۴۶۸٫
[۳۴۱] همان، زیارت شهدا، ص ۴۴۰٫ در زیارتنامه های دیگر نیز مانند زیارات روز عرفه، زیارت مطلقه امام حسین و… دیده می شود.
[۳۴۲] تحف العقول، ص ۲۳۹ (انتشارات اسلامی)، اللهم اِنَکَ تَعْلُمُ اِنَهُ لَمْ یَکُنْ ما کانَ مِنا تَنافُسا….
[۳۴۳] اِنی لَمْ اَخْرُجْ اَشِرا وَ لابَطَرا… (بحارالانوار، ج ۴۴، ص ۳۲۹٫).
[۳۴۴] وقعه الطف، ابومخنف، ص ۱۶۶٫
[۳۴۵] موسوعه کلمات الامام الحسین، ص ۳۷۹٫
[۳۴۶] موسوعه کلمات الامام الحسین، ص ۳۶۶٫
[۳۴۷] همان، ص ۳۶۴٫
[۳۴۸] وقعه الطف، ص ۱۰۰٫
[۳۴۹] مفاتیح الجنان، آداب حرم مطهر امام حسین، ص ۴۲۱، چاپ دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
[۳۵۰] سباء، آیه ۴۶٫
[۳۵۱] بحارالانوار، ج ۴۴، ص ۳۲۹٫
[۳۵۲] مناقب، ابن شهر آشوب، ج ۴، ص ۱۱۰، بحارالانوار، ج ۴۵، ص ۸۳٫
[۳۵۳] صحیفه نور، ج ۷، ص ۳۷٫
[۳۵۴] همان، ج ۱۵، ص ۵۵٫
[۳۵۵] همان، ج ۱۷، ص ۲۳۹٫
[۳۵۶] صحیفه نور، ج ۲۱، ص ۹۵٫
[۳۵۷] در زمـیـنـه ایـن رجـعـتـهـا ر.ک: (انـقـلاب تـکـامـلی اسـلام)، جـلال الدین فارسی؛ (النظام السیاسی فی الاسلام) و (نظریه عداله الصحابه)، احمد حسین یعقوب.
[۳۵۸] بحارالانوار، ج ۳۳، ص ۱۶۵٫
[۳۵۹] در ایـن زمـیـنـه از جـمـله ر.ک:(الآیـات البینات فی قمع البِدَعِ و الضلالات)، کاشف الغطاءِ؛ التنزیه لِاعمال الشیعه، سید محسن الامین و(حماسه حسینی)، شهید مطهری.
[۳۶۰] همچون زیارت عاشورا و زیارتهای دیگر امام حسین (ع).
[۳۶۱] فما رَماه اذ رَماهُ حرمله وَ انما رَماهُ مَنْ مَهَدَ له سَهمٌ اتیَ مِن جانبِ السقیف وَ قَوسُهُ علی یدِ الخلیفه و ما اصابَ سَهْمُهُ نَحرَ الصبی بَلْ کبدَ الدینِ ومُهَجه النبی (الانوار القدسیه، ص ۹۹).
[۳۶۲] بحارالانوار، ج ۴۵، ص ۱۵۴٫
[۳۶۳] دیوان آتشکده، نیر تبریزی، ص ۵۹٫
[۳۶۴] مقتل الحسین، مقرم، ص ۲۸۷٫
[۳۶۵] انفال، آیه ۴۳٫
[۳۶۶] نساء، آیه ۱۶۵٫
[۳۶۷] اعیان الشیعه، ج ۱، ص ۵۹۹٫
[۳۶۸] ارشاد، شیخ مفید، ج ۲، ص ۹۷٫
[۳۶۹] موسوعه کلمات الامام الحسین، ص ۳۹۹٫
[۳۷۰] حیاه الامام زین العابدین، ص ۱۶۶٫
[۳۷۱] مناقب ابن شهرآشوب، ج ۴، ص ۱۱۵٫
[۳۷۲] برای آشنایی با (قتل صبر)، ر.ک: (فرهنگ عاشورا)، ص ۳۵۳٫
[۳۷۳] حیاه الامام زین العابدین (ع)، ص ۱۶۸٫
[۳۷۴] همان، ص ۱۷۵٫
[۳۷۵] مقتل الحسین، خوارزمی، ج ۲، ص ۲۴۲٫
[۳۷۶] حیاه الامام زین العابدین (ع)، ص ۱۷۵٫
[۳۷۷] حیاه الامام زین العابدین (ع)، ص ۱۷۳٫
[۳۷۸] همان، ص ۱۸۳٫
[۳۷۹] صحیفه نور، ج ۹، ص ۲۰۱٫
[۳۸۰] از جمله: خطبه ۲۲۱ و۱۹۲ (خطبه قاصعه) نهج البلاغه، صبحی صالح.
[۳۸۱] موسوعه کلمات الامام الحسین، ص ۳۶۱٫
[۳۸۲] در جـمـع بـسـیـجـیـان و فـرمـانـدهـان لشـکـر ۲۷ مـحـمـد رسول الله (ص).
[۳۸۳] تحف العقول، ص ۲۴۵٫
[۳۸۴] بحارالانوار، ج ۴۵، ص ۸٫
[۳۸۵] عاشورای سال ۱۳۷۲٫
[۳۸۶] وقـعـه الطـف، ص ۱۷۴: (امـا اشـراف النـاس فـقـد اعظمت رشوتهم وملئت غرائرهم، یُستمال وُدهم و…).
[۳۸۷] مفاتیح الجنان، زیارت اربعین، ص ۴۶۸٫
[۳۸۸] موسوعه کلمات الامام الحسین (ع)، ص ۴۲۴٫
[۳۸۹] تحف العقول، ص ۲۳۸(ترجمه با تلخیص).
[۳۹۰] گزیده هایی از سخنرانی مبسوط وتاریخی رهبر معظم انقلاب، آیه الله خامنه ای در جـمـع فـرمـانـدهـان وبـسـیـجـیـان لشکر ۲۷ محمد رسول الله (ص)، در۲۰ / ۳ / ۷۵٫ (روزنامه جمهوری اسلامی، ۲۵ / ۲ / ۷۶).
[۳۹۱] نهج البلاغه، صبحی صالح، حکمت ۱۸٫
[۳۹۲] شرح نهج البلاغه، ابن ابی الحدید، ج ۱۸، ص ۱۱۵٫
[۳۹۳] شاگردان مکتب ائمه، محمد عالمی دامغانی، ج ۱، ص ۱۶۱٫
[۳۹۴] مقتل خوارزمی، ج ۱، ص ۱۸۴، موسوعه کلمات الامام الحسین، ص ۲۸۵٫
[۳۹۵] تحف العقول، ص ۲۳۹٫
[۳۹۶] اسراء، آیه ۸۱ (ان الباطل کانَ زهوقا).
[۳۹۷] غرر الحکم، ج ۵، ص ۲۲۰۵٫
[۳۹۸] منافقون، آیه ۸٫
[۳۹۹] صحیفه نور، ج ۴، ص ۲۷٫
[۴۰۰] مـوسـوعـه کـلمـات الامـام الحـسـیـن، ص ۲۷۹ بـه نقل از کامل ابن اثیر.
[۴۰۱] ارشاد، شیخ مفید، ج ۲، ص ۷۶٫
[۴۰۲] همان، ص ۱۳۳٫
[۴۰۳] سـخـنـان مـقـام مـعـظـم رهـبـری در جـمـع فـرمـانـدهـان و بـسـیـجـیـان لشـکـر مـحـمـد رسول الله ۹٫
[۴۰۴] همان.
[۴۰۵] وقعه الطف، ص ۱۷۰، تاریخ طبری، ج ۴ ص ۳۰۳٫
[۴۰۶] تاریخ طبری، ج ۴ ص ۲۶۶٫
[۴۰۷] همان، ص ۳۰۳٫
[۴۰۸] مقتل الحسین، خوارزمی، ج ۱ ص ۱۸۲٫

[۴۰۹] مفاتیح الجنان، زیارت مطلقه امام حسین، ص ۴۲۴٫
[۴۱۰] دربـاره مـوضـوع ولایـت و رهبری، از جمله در بخشِ (پیامهای اعتقاید)نیز مباحثی آمده است، مراجعه کنید.
[۴۱۱] وسائل الشیعه، ج ۱۱ ص ۱۹۶٫
[۴۱۲] بحارالانوار، ج ۲۷ ص ۵۸٫
[۴۱۳] همان.
[۴۱۴] وقعه الطف، ص ۲۳۷٫
[۴۱۵] عنصر شجاعت، ج ۱ ص ۱۶۴٫
[۴۱۶] همان، ص ۳۱۶٫
[۴۱۷] مفاتیح الجنان، زیارت امام حسین در نیمه رجب، ص ۴۴۲٫
[۴۱۸] تهذیب الاحکام، ج ۶ ص ۷۲٫
[۴۱۹] التهذیب، ج ۶ ص ۷۶٫
[۴۲۰] مفاتیح الجنان، زیارت اربعین، ص ۴۶۸٫
[۴۲۱] صحیفه نور، ج ۲۱ ص ۱۷۳٫
[۴۲۲] موسوعه کلمات الامام الحسین، ص ۲۹۱٫
[۴۲۳] بحارالانوار، ج ۴۴ ص ۳۲۸٫
[۴۲۴] مـفاتیح الجنان، زیارت مخصوصه و زیات مطلقه امام حسین (ع)، (ص ۷۵۸، ۷۷۵، ۷۷۷). در زیارت وارث هم همین تعبیر وجود دارد (ص ۴۲۷).
[۴۲۵] موسوعه کلمات الامام الحسین، ص ۳۵۶٫
[۴۲۶] مـن رای سـلطـانـاً جـائراً… (مـوسـوعـه کـلمـات الامـام الحـسین، ص ۳۶۰).
[۴۲۷] بحارالانوار، ج ۴۴، ص ۳۸۳٫
[۴۲۸] ارشاد، شیخ مفید، (چاپ کنگره شیخ مفید)، ج ۲، ص ۳۹٫
[۴۲۹] بـحـارالانـوار، ج ۱۰۰، ص ۳۷، تـحـف العقول، ص ۲۳۹٫
[۴۳۰] ارشاد، شیخ مفید، ج ۲، ص ۶۲٫
[۴۳۱] مـفـاتـیـح الجـنـان، زیـارت امـام حـسـیـن (ع) در اول رجب، ص ۴۳۹٫
[۴۳۲] صحیفه نور، ج ۲۰، ص ۱۸۹٫
[۴۳۳] همان، ص ۱۹۰٫
[۴۳۴] بحارالانوار، ج ۴۵، ص ۱۵۸٫
[۴۳۵] غررالحکم (چاپ دانشگاه)، ج ۱، ص ۱۰۴٫
[۴۳۶] انبیاء، آیه ۱۸٫
[۴۳۷] الا تـرون ان الحـق لا یـعـمـل بـه و ان الباطل لا یُتناهی عنه (بحارالانوار، ج ۴۴، ص ۳۸۱).
[۴۳۸] وقعه الطف، ص ۱۰۷٫
[۴۳۹] موسوعه کلمات الامام الحسین، ص ۵۶۳٫
[۴۴۰] وقعه الطف، ص ۱۷۰٫
[۴۴۱] موسوعه کلمات الامام الحسین، ص ۳۶۰٫
[۴۴۲] کامل، ابن اثیر، ج ۳، ص ۲۸۰٫
[۴۴۳] موسوعه کلمات الامام الحسین، ص ۳۳۶٫
[۴۴۴] در زیـارتـنـامـه هـای مـخـتلف. ر. ک: مفاتیح الجنان، صفحات ۴۱۸، ۴۲۳، ۴۲۵، ۴۴۱، ۴۴۴٫
[۴۴۵] همان، صفحات ۴۱۸، ۴۲۳، ۴۲۵، ۴۴۱، ۴۴۴٫
[۴۴۶] صحیفه نور، ج ۱۸، ص ۱۲٫
[۴۴۷] همان، ج ۲، ص ۱۱٫
[۴۴۸] همان، ج ۹، ص ۵۷٫
[۴۴۹] نهج البلاغه، فیض الاسلام، حکمت ۲۴۴٫
[۴۵۰] صحیفه نور، ج ۲۰، ص ۲۳۶٫
[۴۵۱] وقعه الطف، ص ۱۶۶٫
[۴۵۲] آل عمران، آیه ۱۷۹٫
[۴۵۳] ارشاد، شیخ مفید (چاپ کنگره هزاره شیخ مفید)، ج ۲، ص ۷۵٫
[۴۵۴] موسوعه کلمات الامام الحسین، ص ۳۴۸٫
[۴۵۵] کشف الغمه، ج ۲، ص ۲۹٫
[۴۵۶] ارشاد، شیخ مفید، ج ۲، ص ۹۱٫
[۴۵۷] موسوعه کلمات الامام الحسین، ص ۴۰۲٫
[۴۵۸] مقتل الحسین، مقرم، ص ۲۶۵٫
[۴۵۹] مناقب، ابن شهر آشوب، ج ۴، ص ۸۹٫
[۴۶۰] تحف العقول، ص ۲۳۹٫
[۴۶۱] تاریخ طبری، ج ۵، ص ۴۰۴ (الا ترونَ اَن الحقَ لا یُعْمَلُ به…).
[۴۶۲] صحیفه نور، ج ۱۵، ص ۱۴۸٫
[۴۶۳] همان، ج ۲، ص ۲۰۸٫
[۴۶۴] مقتل الحسین، مقرم، ص ۳۷۰٫
[۴۶۵] اعیان الشیعه، ج ۱، ص ۶۱۲٫
[۴۶۶] مفاتیح الجنان، زیارت امام حسین در شب نیمه شعبان، ص ۴۴۳٫
[۴۶۷] مـفـاتـیـح الجـنـان، زیـارت امـام حـسـیـن (ع) در اول رجب، ص ۴۴۰٫
[۴۶۸] موسوعه کلمات الامام الحسین، ص ۵۰۱٫
[۴۶۹] اعیان الشیعه، ج ۱، ص ۶۰۹٫
[۴۷۰] صحیفه نور، ج ۱۳، ص ۲۲۵٫
[۴۷۱] همان، ج ۲۰، ص ۲۳۹٫
[۴۷۲] مفاتیح الجنان، زیارت عاشورا، ص ۴۵۷٫
[۴۷۳] موسوعه کلمات الامام الحسین، ص ۳۶۱٫
[۴۷۴] قصص، آیه ۲۱٫
[۴۷۵] اعیان الشیعه، ج ۱، ص ۵۸۸٫
[۴۷۶] بحارالانوار، ج ۴۴، ص ۳۲۹٫
[۴۷۷] وقعه الطف، ص ۲۰۱٫
[۴۷۸] ارشاد، شیخ مفید، ج ۲، ص ۳۰٫
[۴۷۹] مفاتیح الجنان، زیارت مسلم بن عقیل، ص ۴۰۲٫
[۴۸۰] التهذیب، شیخ طوسی، ج ۶، ص ۷۶٫
[۴۸۱] فرهنگ عاشورا، ص ۲۷۹٫
[۴۸۲] فرهنگ عاشورا، ص ۲۷۹٫
[۴۸۳] صحیفه نور، ج ۱۶، ص ۲۱۹٫
[۴۸۴] صحیفه نور، ج ۱۷، ص ۶۰٫
[۴۸۵] نـمونه ها و شواهد یاد شده را بطور مستند ومشروح در (فرهنگ عاشورا) به همین قلم، ذیل مدخلِ (تاکتیکهای نظامی تبلیغی) مطالعه کنید.
[۴۸۶] وقعه الطف، ص ۱۵۷٫
[۴۸۷] بحارالانوار، ج ۴۴، ص ۳۷۵، وقعه الطف، ص ۱۶۸٫
[۴۸۸] موسوعه کلمات الامام الحسین، ص ۴۱۵٫
[۴۸۹] اعیان الشیعه، ج ۱، ص ۶۰۵٫
[۴۹۰] همان، ص ۶۰۷، بحارالانوار، ج ۴۵، ص ۳۰٫
[۴۹۱] بحارالانوار، ج ۴۵، ص ۸۷٫
[۴۹۲] همان.
[۴۹۳] موسوعه کلمات الامام الحسین، ص ۳۹۹٫
[۴۹۴] وقعه الطف، ص ۱۶۶٫
[۴۹۵] ارشاد، شیخ مفید، ج ۲، ص ۴۶٫
[۴۹۶] عنصر شجاعت، ج ۱، ص ۳۱۶٫
[۴۹۷] وقعه الطف، ص ۲۳۷٫
[۴۹۸] همان، ص ۲۶۶٫
[۴۹۹] عنصر شجاعت، ج ۱، ص ۱۶۴٫
[۵۰۰] اعیان الشیعه، ج ۷، ص ۴۳۰٫
[۵۰۱] مفاتیح الجنان، زیارت حضرت عباس (ع)، ص ۴۳۵٫
[۵۰۲] همان.
[۵۰۳] همان، زیارت مسلم بن عقیل، ص ۴۰۳٫
[۵۰۴] تاریخ طبری، ج ۴، ص ۳۰۴٫
[۵۰۵] مفاتیح الجنان، زیارت حضرت عباس، ص ۴۳۵٫
[۵۰۶] مفاتیح الجنان، زیارت امام حسین در روز عرفه، ص ۴۵۳ و زیارت مطلقه امام حسین، زیارت هفتم، ص ۴۳۰٫
[۵۰۷] صحیفه نور، ج ۹، ص ۲۰۲٫
[۵۰۸] همان، ج ۲۰، ص ۱۹۵٫
[۵۰۹] همان، ج ۹، ص ۵۷٫
[۵۱۰] وقعه الطف، ص ۱۰۰٫
[۵۱۱] ارشاد، شیخ مفید، ج ۲، ص ۴۱٫
[۵۱۲] موسوعه کلمات الامام الحسین، ص ۳۴۰٫
[۵۱۳] موسوعه کلمات الامام الحسین، ص ۴۸۶٫
[۵۱۴] از قادر طهماسبی، (فرید).
[۵۱۵] صحیفه نور، ج ۸، ص ۶۹٫
[۵۱۶] همان، ج ۲۱، ص ۱۷۳٫
[۵۱۷] پس از شهادت، ص ۱۳٫
[۵۱۸] وسائل الشیعه، ج ۱۰، ص ۴۶۴٫
[۵۱۹] صحیفه نور، ج ۸، ص ۷۱٫
[۵۲۰] وسائل الشیعه، ج ۱۰، ص ۴۶۸٫
[۵۲۱] صحیفه نور، ج ۱۰، ص ۲۱۷٫
[۵۲۲] بحارالانوار، ج ۴۴، ص ۲۸۳٫
[۵۲۳] همان، ص ۲۸۲٫
[۵۲۴] وسائل الشیعه، ج ۱۰، ص ۳۳۶٫
[۵۲۵] تراث کربلا، سلمان هادی طعمه، ص ۳۴٫
[۵۲۶] تتمه المنتهی، محدث قمی، ص ۲۴۱٫
[۵۲۷] در این زمینه ها ر. ک: (کربلا، کعبه دلها) از نویسنده.
[۵۲۸] شهید (ضمیمه (قیام وانقلاب مهدی)، ص ۱۲۷٫
[۵۲۹] بحارالانوار، ج ۸۲، ص ۳۳۳ و۳۴۱٫
[۵۳۰] وسائل الشیعه، ج ۱۰، ص ۴۱۰٫
[۵۳۱] صحیفه نور، ج ۱۵، ص ۲۰۴٫
[۵۳۲] بحث گسترده تر پیرامون این موضوع را در مجموعه مقالات کنگره امام خمینی و فرهنگ عـاشـورا (چـشـمـه خـورشـید، ج ۱، ص ۱۱۳) مقاله (سنتهای احیاگری، روشهای پاسداری از حماسه عاشورا و فرهنگ آن در تاریخ فرهنگ اسلامی) مطالعه کنید.
[۵۳۳] صحیفه سجادیه، دعای ۴۷٫
[۵۳۴] وَاَحـْیِ به سُنَنَ المُرسَلینَ و دارِسَ حُکْمِ النَبَیینَ وَ جَدِدْ به ما اَمْتَحی مِنْ دینکِ و بُدِلَ مـن حـُکـمـِکَ حـتـی تُعیدَ دینَکَ به و علی یَدَیْهِ جدیداً غَضَاً مَحْضاً صحیحاً لاعِوَجَ فیه و لا بِدْعَهَ مَعَه (مفاتیح الجنان، ص ۵۴۱، دعا برای امام زمان).
[۵۳۵] در زیارت آل یاسین خطاب به امام زمان (ع): (وَاَظْهِرْ بهَ دین نَبیکَ) (مفاتیح الجنان، ص ۵۲۵) و در زیارت دیگری می گوییم: اَللهُمَ واَعِزَ بِه الدینَ بَعْدَ الخُمُولِ وَ اَطْلِعْ بِهِ الْحَقَ بَعْدَ الاُفُولِ (همان، ص ۵۲۷). و در دعای افتتاح هست: اَللهُمَ وَ اءَظْهِرْ به دینَکَ وَ سُنَهَ نَبِیِکَ….
[۵۳۶] تاریخ طبری، ج ۴، ص ۲۶۶٫
[۵۳۷] الا خبار الطوال، دینوری، ص ۲۴۶٫
[۵۳۸] تذکره الخواص، سبط بن الجوزی، ص ۲۱۷٫
[۵۳۹] تاریخ طبری، چاپ قاهره، ج ۴، ص ۲۸۲٫
[۵۴۰] تاریخ طبری، چاپ قاهره، ج ۴، ص ۲۹۲ (اما بعد، فانه لم یشاقِقِ الله و رسولَهُ مَنْ دعا الی الله عزوجل و عَمِلَ صالحاً و قال إننی من المسلمین…).
[۵۴۱] موسوعه کلمات الامام الحسین، ص ۴۴۵٫
[۵۴۲] لَولا صوارِمُهُم وَ وَقْعُ نبالِهم لَمْ یَسْمَعِ الاذانُ صوتَ مُکبرٍ (عنصر شجاعت، ج ۱، ص ۱۸) اگر تیغ ها و تیرهای شهدای کربلانبود، گوشها صدای تکبیرگویی را نمی شنید.
[۵۴۳] همان.
[۵۴۴] بحارالانوار، ج ۴۵، ص ۴۰٫
[۵۴۵] زیارت امام حسین و شهدا در عید فطر و قربان (مفاتیح الجنان، ص ۴۴۸).
[۵۴۶] زیارت امام حسین (مفاتیح الجنان، ص ۴۴۰).
[۵۴۷] همان، ص ۴۵۳٫
[۵۴۸] موسوعه کلمات الامام الحسین، ص ۳۶۶٫
[۵۴۹] اعیان الشیعه، ج ۱، ص ۵۸۱٫
[۵۵۰] وقعه الطف، ص ۱۷۷٫
[۵۵۱] مـفـاتـیـح الجـنـان، زیـارت امـام حـسـیـن (ع) در شـبـهای قدر، ص ۴۴۴٫ این جمله با تفاوتهای جزئی در زیارتنامه های گوناگون آن حضرت دیده می شود.
[۵۵۲] صحیفه نور، ج ۸، ص ۱۲٫
[۵۵۳] همان.
[۵۵۴] همان، ص ۶۹٫
[۵۵۵] ارشاد، شیخ مفید، ج ۲، ص ۹۱٫
[۵۵۶] اعیان الشیعه، ج ۱، ص ۶۰۶٫
[۵۵۷] وقعه الطف، ص ۲۳۲٫
[۵۵۸] همان، ص ۲۶۶٫
[۵۵۹] التهذیب، ج ۶، ص ۶۷ (زیارت وارث).
[۵۶۰] مفاتیح الجنان، ص ۴۰۱٫
[۵۶۱] صحیفه نور، ج ۱۲، ص ۱۴۸٫
[۵۶۲] قصص، آیه ۲۲٫
[۵۶۳] ارشاد، شیخ مفید، (چاپ کنگره…) ج ۲، ص ۳۵٫
[۵۶۴] بحارالانوار، ج ۴۴، ص ۳۶۷٫
[۵۶۵] مفاتیح الجنان، زیارت اول از زیارات مطلقه امام حسین (ع)، ص ۴۲۳٫
[۵۶۶] وسائل الشیعه، ج ۱۰، ص ۴۶۴٫
[۵۶۷] صحیفه نور، ج ۸، ص ۷۱٫
[۵۶۸] وسائل الشیعه، ج ۱۰، ص ۴۶۸٫
[۵۶۹] صحیفه نور، ج ۱۰، ص ۲۱۷٫
[۵۷۰] همان، ج ۱۳، ص ۱۵۳٫
[۵۷۱] صحیفه نور، ج ۱۰، ص ۳۱٫
[۵۷۲] همان، ج ۱۶، ص ۲۱۷٫
[۵۷۳] دربـاره سـوگـواری بـرای سـیـدالشـهـداء، احـادیـث بـسـیـار اسـت. کـتـاب (چهل حدیث عزاداری) (نشر معروف) گوشه ای از این احادیث را دربردارد.
[۵۷۴] وسائل الشیعه، ج ۱۰، ص ۳۳۶٫
[۵۷۵] همان، ص ۳۴۶٫
[۵۷۶] کامل الزیارات، ص ۱۲۶، وسائل الشیعه، ج ۱۰، ص ۳۵۶٫
[۵۷۷] بحارالانوار، ج ۹۸، ص ۱۱٫
[۵۷۸] همان، ص ۱۳٫
[۵۷۹] تاریخ النیاحه علی الامام الشهید، ج ۱، ص ۱۲۶٫
[۵۸۰] تاریخ الشیعه، محمدحسین المظفری، ص ۸۹٫
[۵۸۱] تتمه المنتهی، ص ۲۴۱٫
[۵۸۲] تراث کربلا، ص ۳۴٫
[۵۸۳] وسائل الشیعه، ج ۱۰، ص ۴۱۰٫
[۵۸۴] بحارالانوار، ج ۸۲، ص ۱۵۳ و۳۳۴٫
[۵۸۵] سیرتنا وسنتنا، ص ۱۶۶٫
[۵۸۶] بـحث مبسوط از این موضوع و تحلیل محتوایی زیارتنامه ها را در کتاب (کربلا، کعبه دلها) از مولف مطالعه کنید.
[۵۸۷] در این زمینه ها، ر. ک: (کربلا کعبه دلها)، نشر مشعر، به قلم نویسنده.
[۵۸۸] زندگانی سیدالشهدا، عمادزاده، ج ۲، ص ۱۲۴٫
[۵۸۹] الکامل، ابن اثیر، ج ۲، ص ۵۴۱٫
[۵۹۰] محمدرضا سنگری.
[۵۹۱] ارشاد، شیخ مفید، ج ۲، ص ۵۸٫
[۵۹۲] مقتل الحسین، مقرم، ص ۲۰۸٫
[۵۹۳] اعیان الشیعه، ج ۳، ص ۴۸۲، انصارالحسین، ص ۶۱٫
[۵۹۴] بحارالا نوار، ج ۴۵، ص ۱۷٫
[۵۹۵] انصارالحسین، ص ۸۶٫
[۵۹۶] تنقیح المقال، مامقانی، ج ۲، ص ۳۲۷٫
[۵۹۷] ریاحین الشریعه، ج ۳، ص ۳۰۵٫
[۵۹۸] مقتل الحسین، مقرم، ص ۴۰۰٫
[۵۹۹] همان، ص ۴۲۴٫
[۶۰۰] اعیان الشیعه، ج ۳، ص ۴۸۵٫
[۶۰۱] حیاه الامام الحسین بن علی، ج ۳، ص ۳۷۰٫
[۶۰۲] هـمان، ص ۳۷۸ (اَمِنَ العدلِ یابن الطلقاءِ تخدیرُکَ حَرائِرِک وَ اِمائکَ وَ سُوقُک بَناتِ رَسُولِ الله سَبایا قد هَتکْتَ سُتورَهَنَ وَ اَبْدَیْتَ وُجُوهَهُنَ تَحْدُوبِهِنَ الاعْداءُ مِن بَلَدٍ الی بَلَدٍ وَ یَسْتَشرِفْهُنَ اَهْلُ المناهِلِ وَالمعاقِلِ وَ یَتَصَفَحُ وُجوهَهُنَ القریبُ والبعیدُ).
[۶۰۳] جـمـلات فـوق از کـتـاب (کـلمات قصار)، موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ص ۲۰۷ و۲۰۸ است.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *